Vajinismus Nedir?
Vajinismus, cinsel ilişki sırasında vajina girişindeki kasların kadının kontrolü dışında kasılarak, ilişkinin ya tamamen gerçekleşememesi ya da son derece ağrılı ve zorlayıcı şekilde yaşanması durumudur.
Vajinismus Hakkında Temel Bilgiler
Vajinismus, kadınlarda en sık karşılaşılan cinsel işlev bozukluklarından biridir. İlişki anında vajinal kaslarda görülen bu istemsiz kasılmalar, birleşmenin imkânsız hale gelmesine veya ciddi düzeyde rahatsızlık oluşmasına yol açar. Halk arasında bu durum, “ilk gece korkusu” olarak da bilinir. Vajinismus yaşayan birçok kadın, uzun yıllar süren evliliklerine rağmen hâlâ bakire olabilir.
Amerikan Psikiyatri Birliği’nin DSM-5 (2013) sınıflamasına göre, vajinismus ve disparoni (ağrılı cinsel ilişki), “Genitopelvik Ağrı ve Penetrasyon Bozuklukları” başlığı altında aynı kategoride yer almaktadır.
Güncel Vajinismus Tanımı
Vajinismus, kadının kendi isteğine rağmen vajina içine penis, parmak, fitil, tampon gibi herhangi bir nesneyi alamaması ya da jinekolojik muayene olamaması şeklinde de tanımlanabilir. Ülkemizde oldukça yaygın görülen bu sorun, ne yazık ki kadınlar tarafından çoğunlukla gizlenmektedir.
Vajinismus Bir Kaygı Bozukluğudur
Bu durumun temelinde, ağrıya dair yoğun kaygı ve korku yer alır. Cinsel birleşme esnasında yaşanan panik atak benzeri tepkiler, vajinismusun psikolojik yönünü gösterir. Çoğu vakada fiziksel bir ağrıdan ziyade, ağrı olacak düşüncesiyle gelişen korku tepkileri ön plandadır.
Pelvik Taban Kaslarının Rolü
Kadın genital estetik cerrahileri hakkında ilk bilimsel yayın 1978 yılında Kuzey Amerika’da yapılmıştır. 1980’li yıllarda bu alandaki bilimsel yayınlar hız kazanmış, estetik ve cinsel sağlık nedenleriyle yapılan operasyonlara dair daha fazla araştırma ve olgu sunumu literatüre eklenmiştir.
Modern Tanım ile Vajinismus
Güncel tanımlarda vajinismus, kadının istemesine rağmen vajina içine penis, fitil, tampon ya da parmak alamaması ve jinekolojik muayeneden kaçınması durumu olarak tarif edilir. Türkiye’de en yaygın ancak en çok gizlenen cinsel problemlerden biridir.
Vajinismus: Bir Kaygı Bozukluğu
Vajinismus, aslında bir anksiyete temelli korku tepkisidir. Kadın cinsel ilişkide acı ve ağrı yaşayacağından korkar. Bu korku nedeniyle vajina etrafındaki pelvik taban kasları istemsiz şekilde kasılır.
Bu kaslar arasında pubokoksigeus (PC) kası, bulbospongioz, iskiokavernoz ve transvers perineal kaslar yer alır.
Pelvik taban kasları, çeşitli fonksiyonlarda (doğum, idrar tutma, cinsel fonksiyon) aktif rol oynar. Vajinismusta bu kaslar, cinsel ilişki fikriyle bile kasılabilir. Korku şiddetlendikçe, bu kas kasılmalarının yoğunluğu da artar.
Vajinismus Ne Anlama Gelir? Öğrenilmiş Çaresizlik
Vajinismusta, bir “ilişki-korku-ağrı” döngüsü oluşur. Penis vajinaya yaklaştığında hissedilen ağrı kasılmaları tetikler, bu kasılma da ağrıyı artırır. Bu kısır döngü, kadının ilişkiye tam anlamıyla kapalı hale gelmesine neden olur. Zamanla, penis vajinaya dokunmadan bile kadında ağrı oluşacağı inancı gelişir ve bu durum bir “öğrenilmiş çaresizlik” haline gelir.
PC (Pubokoksigeus) Kasmı
PC kası, vajina girişinde yer alır ve vajinismusun temelinde yer alan kas grubudur. Bu kas, cinsel ilişki sırasında kontrolsüz şekilde kasılır. Bu durum, eşin penisi ile “duvara çarpma” hissi yaşamına neden olabilir.
Halbuki bu kaslar doğru tanındığında, kontrol edilip gevşetilmesi mümkün hale gelir.
PC kasları; idrar ve dışkıyı tutup bırakmada, cinsel hazda ve pelvik organların desteklenmesinde önemli rol oynar. Vajinismus tedavisinde öncelikli hedeflerden biri bu kasların fonksiyonunun öğrenilmesi ve kontrol becerisinin geliştirilmesidir.
Vajinismus ve Cinsel İsteksizlik Aynı Değil!
Vajinismusu olan kadınlar genellikle eşlerini sever, ön sevişmeden keyif alır, hatta orgazm bile yaşayabilirler. Ancak cinsel birleşme denemesinde yaşanan başarısızlıklar nedeniyle cinsel istek zamanla azalabilir.
Cinsel isteksizlik vajinismusta başlangıçtan beri yoktur, ancak acı korkusu bu isteksizliği zaman içerisinde yaratabilir. Vajinismus tedavi edildiğinde, cinsel istek genellikle doğal olarak geri döner.
Vajinismus Ne Sıklıkla Görülür?
Türkiye’de vajinismus, Avrupa ve Amerika’ya kıyasla 20-30 kat daha fazla görülmektedir. Bu da ortalama her 10 kadından birinde bu sorunun olduğuna işaret eder.
Vajinismus Yaşayan Kadınlar Ne Hisseder?
Vajinismus sorunu yaşayan kadınlar, çoğu zaman yalnız olduklarını ve sorunun sadece kendilerinde olduğunu düşünerek içe kapanır, depresyona girebilirler. “Diğer kadınlar yapabiliyor, ben neden yapamıyorum?” sorusu zihni sarmalar. Bu nedenle, neden bu sorunun ortaya çıktığından çok, nasıl çözüleceği odak noktası olmalıdır.
Vajinismus Tedavisi Nasıldır?
Vajinismus tamamen tedavi edilebilen bir sorundur. Bilimsel yaklaşımlarla, kalıcı çözümler sağlanabilir. Psikolog veya psikiyatristler tarafından uygulanan parmak egzersizleriyle tedavi uzun sürebilse de, pratikte bu yöntem hastalar için zorluk yaratmaktadır.
Bizim tercih ettiğimiz tedavi yöntemlerinde, hastanın rahat edeceği, etkili ve kısa sürede sonuç alabileceği uygulamalar benimsenmektedir.
Farklı Tanımlar ve Klinik Gözlemler
ABD’li davranış bilimci Helen Singer Kaplan vajinismusu “fobik bir tepki” olarak tanımlamıştır. Bu sorun, pek çok çift tarafından yıllarca gizli kalmakta, utanma duygusu nedeniyle çözüm arayışı ertelenmektedir.
Vajinismus aynı zamanda “tamamlanmamış evlilik” ya da “erteleme ve kaçınma hastalığı” olarak da adlandırılabilir. Klinik deneyimimize göre, vajinismus nedeniyle başvuran hastaların %90’ı henüz partnerleriyle hiç cinsel birleşme yaşamamıştır.
Vajinismus Gerçekten Bir Hastalık mı?
Evet. Dünya Sağlık Örgütü‘ne göre sağlık; fiziksel, ruhsal ve sosyal iyilik halidir. Vajinismus, bu alanların tümünü olumsuz etkileyebildiği için, bir hastalık olarak kabul edilir ve tedavisi sadece hekimler tarafından yapılmalıdır.
Vajinismusun üstesinden gelen kadınlar, kendilerini daha özgür, mutlu ve karı-koca ilişkisini tam anlamıyla yaşamış hisseder.